Water
Het water dat verwerkt wordt in frisdranken is bronwater of natuurlijk mineraalwater, leidingwater of water uit eigen bron. Het is puur en helder en heeft geen geur of kleur. De fabrieken betrekken het drinkwater uit eigen bronnen of van de waterleidingbedrijven. Indien nodig, wordt het in de fabrieken nog eens extra onthard en/of gezuiverd. In de laboratoria van de fabrieken wordt de kwaliteit van het water voortdurend gecontroleerd.
Suiker
Suiker (of saccharose) behoort tot de groep van de koolhydraten. Koolhydraten leveren samen met vetten en eiwitten het lichaam energie. Zonder energie kan het lichaam niet goed functioneren.
Regular frisdranken worden gezoet met suikers, light frisdranken niet. Op de verpakking staat zowel het totaalgehalte aan koolhydraten vermeld als de hoeveelheid suikers. Maar suikers hebben naast de functie van zoetmiddel en energieleverancier nog meer functies, namelijk als conserveermiddel, smaakverbeteraar en ze geven stevigheid en structuur aan levensmiddelen. De suikers die in Nederlandse frisdranken worden verwerkt, worden voornamelijk gewonnen uit suikerbiet en in mindere mate uit suikerriet.
Klik hier voor meer informatie over suiker en gezondheid.
begin van de pagina
Zoetstoffen
Zoetstoffen zijn producten die vanwege hun zoetend vermogen in plaats van suiker worden gebruikt in levensmiddelen. De enige zoetstoffen die op dit moment aan frisdranken mogen worden toegevoegd zijn acesulfaam-K, aspartaam, cyclamaat, neohesperidine, sacharine en sucralose.
Zoetstoffen leveren nauwelijks of geen energie. In frisdranken worden meestal combinaties van meerdere zoetstoffen gebruikt. Omdat de zoetstoffen elkaar versterken, zijn slechts kleine hoeveelheden nodig om het gewenste smaakeffect te krijgen.
begin van de pagina
Light frisdranken
Light frisdranken zijn frisdranken waarvan de suikers geheel of gedeeltelijk zijn vervangen door zoetstoffen. Ze leveren daarom minder energie dan de regular frisdranken. De aanduiding 'light' mag worden gebruikt indien de frisdrank tenminste 33% minder energie levert dan de regular frisdrank of indien de frisdrank ten hoogste 85 kJ (20 kcal) per 100 ml levert. Van Light frisdranken moeten de voedingswaarden op het etiket worden vermeld, met tenminste de hoeveelheden energie, eiwitten, koolhydraten en vetten per 100 ml. Voorbeeld:
|
Cola light |
Frisdrank met plantenextracten en zoetstoffen.
Ingrediënten: koolzuurhoudend water, kleurstof (E150), zoetstof (aspartaam, acesulfaam-K), plantenextracten, voedingszuur (E338), zuurteregelaar (E331), cafeïne, aroma's. Bevat een bron van fenylalanine. |
Voedingswaarde per 100 ml
| Energie | 1 kJ (0,2 kcal) |
| Eiwit | - g |
| Koolhydraten | 0 g |
| Vetten | 0 g |
|
Hieronder volgt een overzicht van de wettelijk in frisdranken toegestane zoetstoffen met hun eigenschappen. Het gaat hierbij uitsluitend om zoetstoffen die geen energie leveren.
begin van de pagina
| Acesulfaam-K K | (E 950) |
| zoetkracht: | 150 tot 200 maal zo zoet als suiker |
| eigenschappen: | is bestand tegen verhitten en invriezen; bij toevoeging aan
zure producten kan verlies van zoetkracht optreden; lost goed op in water |
| ADI: | 15 mg/kg lichaamsgewicht |
| Max. toegestaan: | 350 mg/l |
| Advies: | kinderen van 4 tot 8 jaar (25kg) maximaal 4 glazen (1,1 liter) per dag; volwassenen (65kg) maximaal 11 glazen (2,8 liter) per dag. |
| Meer info: | www.isabru.org |
begin van de pagina
| Aspartaam | (E 951) |
| zoetkracht: | 150 tot 200 maal zo zoet als suiker |
| eigenschappen: | is bestand tegen invriezen; verliest zoetkracht bij
temperatuur boven 180ºC; bij toevoeging aan zure producten kan verlies van zoetkracht optreden
|
| ADI: | 40 mg/kg lichaamsgewicht |
| Max. toegestaan: | 600 mg/l |
| Advies: | kinderen van 4 tot 8 jaar (25kg) maximaal 7 glazen (1,7 liter) per dag; volwassenen (65kg) maximaal 17 glazen (4,3 liter) per dag. |
| Meer info: | www.isabru.org |
Klik hier voor meer informatie over Aspartaam en Phenylketonurie (PKU)
begin van de pagina
| Cyclamaat | (E 952) |
| zoetkracht: | 20 tot 40 maal zo zoet als suiker |
| eigenschappen: | is bestand tegen verhitten en invriezen; lost goed op in water |
| ADI: | 7 mg/kg lichaamsgewicht |
| Max. toegestaan: |
250 mg/l |
| Advies: | kinderen van 4 tot 8 jaar (25kg) maximaal 2 glazen (0,4 liter) per dag; volwassenen (65kg) maximaal 4 glazen (1,1 liter) per dag. |
| Meer info: | www.isabru.org |
begin van de pagina
| Sacharine | (E 954) |
| zoetkracht: | 300 tot 500 maal zo zoet als suiker |
| eigenschappen: | is bestand tegen verhitten en invriezen; lost goed op in water |
| ADI: | 5 mg/kg lichaamsgewicht |
| Max. toegestaan: | 80 mg/l |
| Advies: | kinderen van 4 tot 8 jaar (25kg) maximaal 6 glazen (1,6 liter) per dag; volwassenen (65kg) maximaal 16 glazen (4,1 liter) per dag |
| Meer info: | www.isabru.org |
begin van de pagina
| Neohespidrine | (E 959) |
| zoetkracht: | 400 tot 600 maal zo zoet als suiker |
| eigenschappen: | is bestand tegen verhitten; lost goed op in water |
| ADI: | 5 mg/kg lichaamsgewicht |
| Max. toegestaan: | 30 mg/l |
| Advies: | kinderen van 4 tot 8 jaar (25kg) maximaal 21 glazen (4,2 liter) per dag; volwassenen (65kg) maximaal 54 glazen (10,8 liter) per dag. |
| Meer info: | www.isabru.org |
begin van de pagina
| Sucralose | (E 955) |
| zoetkracht: | 600 maal zo zoet als suiker |
| eigenschappen: | is bestand tegen verhitten; lost goed op in water |
| ADI: | 15 mg/kg lichaamsgewicht |
| Max. toegestaan: | 300 mg/l |
| Advies: | kinderen van 4 tot 8 jaar (25kg) maximaal 6 glazen (1,3 liter) per dag; volwassenen (65kg) maximaal 16 glazen (3,3 liter) per dag. |
| Meer info: | www.isabru.org |
Let op: frisdranken bestaan vaak uit een combinatie van bovengenoemde zoetstoffen. Een combinatie heeft vaak een versterkend effect op de zoetkracht, waardoor slechts kleine hoeveelheden nodig zijn om het gewenste smaakeffect te krijgen. Bij een mix van zoetstoffen moet uitgegaan worden van de zoetstof met de laagste ADI.
begin van de pagina
Zoetstoffen in relatie tot gezondheid
Zoetstoffen mogen alleen in voedingsmiddelen worden gebruikt als duidelijk is dat ze veilig zijn voor de gezondheid. Daarom wordt van te voren grondig wetenschappelijk onderzoek naar de veiligheid van de stof uitgevoerd. Wetenschappers stellen naar aanleiding van de uitkomst de zogenaamde ADI (Aanvaardbare Dagelijkse Inneming) vast. Dit is de hoeveelheid zoetstof die een mens elke dag z’n hele leven lang veilig kan gebruiken.
ADI-waarden zijn richtlijnen, geen wettelijk vastgestelde hoeveelheden. Om zeker te zijn dat de grenzen niet worden overschreden, is voor alle veiligheid de ADI veel lager (honderd keer lager) vastgesteld dan de hoeveelheid die voor ons lichaam schadelijk kan zijn. Door de ingebouwde veiligheidsmarge is er geen direct risico voor de gezondheid als de norm eens een keer wordt overschreden.
In onderstaande tabel lees je hoeveel van een frisdrank – gezoet met een specifieke zoetstof die geen energie levert - kinderen en volwassenen maximaal kunnen gebruiken zonder de veiligheidsgrenzen te overschrijden. Bedenk dat frisdranken worden gezoet met een combinatie van die stoffen. Bij een mix van de zoetstoffen wordt uitgegaan van de zoetstof met de laagste ADI.
Gebruikte zoetstof
|
Advies voor kinderen van 4-8 jaar [gewicht 25 kg]
maximaal aantal glazen (250 ml) frisdrank per dag |
Advies voor volwassenen
[gewicht 65 kg]
maximaal aantal glazen (250 ml) frisdrank per dag
|
Acesulfaam-K |
4 [1,1 liter] |
11 [2,8 liter] |
Aspartaam |
7 [1,7 liter] |
17 [4,3 liter] |
Cyclamaat |
3 [0,7 liter] |
7 [1,8 liter] |
Saccharine |
6 [1,6 liter] |
16 [4,1 liter] |
Neohespidrine |
17 [4,2 liter] |
43 [10,8 liter] |
Sucralose |
5 [1,3 liter] |
13 [3,3 liter] |
Meestgestelde vragen over zoetstoffen beantwoord
Zoetstoffen worden in frisdranken en in toenemende mate ook in allerlei andere levensmiddelen gebruikt. Mede hierdoor verschijnen er steeds meer berichten over zoetstoffen in de media. Om de meest gestelde (consumenten)vragen omtrent zoetstoffen te beantwoorden heeft de NFI in samenwerking met zoetstofleveranciers deze Q&A lijst opgesteld.
begin van de pagina
Cafeïne
Cafeïne is een natuurlijke stof die voorkomt in meer dan 60 plantensoorten, waarvan de koffie- en de theestruik de meest bekende zijn. Cafeïne heeft een licht stimulerende werking en komt voor in koffie, thee, frisdranken, chocolade, cacao en diverse geneesmiddelen.
Al meer dan een eeuw worden kleine hoeveelheden cafeïne toegevoegd aan verschillende frisdranken, waarvan cola de bekendste is. Net als bij andere voedingsmiddelen en dranken, is de combinatie en de hoeveelheid ingrediënten bepalend voor de smaak van frisdranken. Cafeïne geeft aan frisdranken een enigszins bittere smaak.
De Warenwet bepaalt dat frisdranken maximaal 350 mg/l cafeïne mogen bevatten. Bij frisdranken met een cafeïnegehalte hoger dan 150 mg/l geldt dat in de ingrediëntenlijst cafeïne moet worden aangeduid als “cafeïne”, gevolgd door de hoeveelheid in mg/100ml. Bovendien moet in hetzelfde gezichtsveld als de ingrediëntenlijst de tekst "hoog cafeïnegehalte" worden vermeld. Frisdranken met een dergelijk hoog cafeïnegehalte noemen we ook wel energie- of pepdranken.
Cafeïnegehalte in verschillende dranken
| Product | Hoeveelheid | Cafeïnegehalte
per kop of glas | Cafeïnegehalte
per 100 ml. |
| koffie | kopje (125 ml) | 80 mg | 64 mg |
| thee | kopje (125 ml) | 40 mg | 32 mg |
| cola | glas (200 ml) | 40 mg | 20 mg |
Bron: Voedingscentrum
Klik hier voor meer informatie over cafeïne en gezondheid.
Additieven
Additieven zijn hulpstoffen, die aan eet- en drinkwaren worden toegevoegd met een bepaald doel, bijvoorbeeld het verbeteren van de kleur, houdbaarheid, glans, smaak etc. In de Warenwet is als definitie voor levensmiddelenadditief opgenomen: "… alle stoffen met of zonder voedingswaarde die op zichzelf gewoonlijk niet als voedsel worden geconsumeerd en gewoonlijk niet als kenmerkend voedselingrediënt worden gebruikt, en die om technische redenen bij het vervaardigen, verwerken, bereiden, behandelen, verpakken, vervoeren of opslaan van eet- of drinkwaren opzettelijk daaraan worden toegevoegd, met als gevolg, of redelijkerwijs te verwachten gevolg, dat de stoffen zelf, dan wel de derivaten ervan, direct of indirect een bestanddeel van die eet- of drinkwaren worden".
Het gebruik van additieven is niet nieuw. Producten zoals suiker, zout en azijn werden eeuwen geleden al gebruikt om voedingsmiddelen langer houdbaar of smakelijker te maken.
E-nummers
Additieven moeten voldoen aan strenge eisen. De stoffen worden uitgebreid getest en wanneer blijkt dat er geen aanwijsbaar gezondheidsrisico is, worden ze toegelaten binnen de Europese Unie en krijgen ze een E-nummer. De E-nummers zijn als volgt verdeeld;
Voor kleurstoffen en zoetstoffen zijn aparte besluiten opgenomen in de Warenwet. Aroma's worden gezien als ingrediënten en niet als additieven.
Vitamines en mineralen
In Nederland is toevoeging van vitamines en mineralen aan frisdranken toegestaan, maar wel onder strikte voorwaarden. Alleen de volgende vitamines en mineralen mogen aan frisdranken worden toegevoegd: vitamine A in de vorm van beta-caroteen, vitamine B1, vitamine B2, Niacine, vitamine B6, pantotheenzuur, vitamine B12, biotine, vitamine C, vitamine E, vitamine K, Ca, Mg, Fe, Mn, Na, K, Cl, P, Cr en Mo.
Naast de vermelding van de toegevoegde vitamines en/of mineralen in de ingrediëntenlijst moeten op het etiket de aanduiding "met toegevoegde vitamines" en/of "met toegevoegde mineralen" of woorden van gelijke strekking bij de productaanduiding worden vermeld. Daarnaast moet een voedingswaardelijst op het etiket worden vermeld, die tenminste de hoeveelheid energie, eiwitten, koolhydraten en vetten per 100 ml plus de toegevoegde vitamines/mineralen vermeldt en de percentages hiervan ten opzichte van de aanvaardbare dagelijkse inname (ADI ). De minimale hoeveelheid voor toegevoegde vitamines en mineralen bedraagt 15% van de ADI per redelijk geachte dagconsumptie. Om deze op het etiket te mogen vermelden dient minimaal 15% van de ADI per 100 ml aanwezig te zijn.
Claims zoals "rijk aan (vitamines/mineralen)" zijn uitsluitend toegestaan voor vitamines en mineralen die al van nature in de frisdrank aanwezig zijn.
begin van de pagina
